Największy wodospad na świecie – gdzie się znajduje?

Największy wodospad na świecie to Salto Angel w Wenezueli – jego całkowita wysokość wynosi 979 metrów, a najdłuższa pojedyncza struga ma 807 metrów. W tym artykule sprawdzisz, gdzie dokładnie leży ten wodospad, jak go zobaczyć oraz które wodospady mogą konkurować z nim w innych kategoriach.

Gdzie leży najwyższy wodospad świata?

Salto Angel znajduje się w południowo-wschodniej Wenezueli, na terenie Parku Narodowego Canaima. Jego wody wypływają z północnego stoku potężnego stoliwa Auyantepui, które wznosi się na wysokość 2510 metrów n.p.m. To właśnie z jego krawędzi woda pokonuje niemal kilometr w dół, zanim dotrze do Río Churún, dopływu rzeki Caroni.

Salto Angel ma całkowitą wysokość 979 metrów i najdłuższą pojedynczą strugę 807 metrów – to czyni go najwyższym wodospadem na Ziemi.

Dokładne współrzędne obiektu to 5°58′03″N 62°32′08″W. Całkowita wysokość wodospadu wynosi 979 metrów, z czego najdłuższa pojedyncza struga liczy 807 metrów, a dolny odcinek kolejne 172 metry. Dla porównania – to około 19 razy więcej niż wysokość wodospadu Niagara.

W lokalnym języku plemienia Pemon wodospad nosi nazwę Kerepakupai Merú, co oznacza „wodospad najgłębszego miejsca”. Nazwa Auyantepui bywa tłumaczona jako „Diabelska Góra”. Region ten słynie z charakterystycznych gór stołowych tepui, które są jednymi z najstarszych formacji skalnych na Ziemi.

Dlaczego pomiar wysokości bywa kwestionowany?

Powszechnie podawana wartość 979 metrów została ustalona przez National Geographic Society w 1949 roku. Wcześniejsze pomiary amerykańskiej dziennikarki R. Robertson również pojawiły się w tym samym roku. W części źródeł można spotkać wyższą wartość, sięgającą nawet 1054 metrów.

Różnice biorą się stąd, że nie istnieje jeden ustandaryzowany sposób mierzenia wodospadów. Do tego dochodzi fakt, że przepływ w Salto Angel bywa zmienny. W porze suchej część kaskady potrafi niemal zaniknąć, co utrudnia uznanie jej za stały element pomiaru.

Kerepakupai Merú czy Salto Angel?

Nazwa Salto Angel pochodzi od nazwiska amerykańskiego lotnika, który rozsławił to miejsce. W 2009 roku były prezydent Wenezueli Hugo Chavez proponował powrót do rdzennej nazwy Kerepakupai Vena, ale zmiana nie przyjęła się powszechnie. Dziś obie nazwy funkcjonują równolegle, a lokalni mieszkańcy najczęściej posługują się tą w języku pemon.

Jak zdefiniować „największy” wodospad?

Określenie „największy wodospad na świecie” zależy od przyjętego kryterium. Nie chodzi wyłącznie o wysokość, bo liczy się także szerokość, objętość przepływu i powierzchnia opadającej wody. Każde z tych kryteriów prowadzi do innego zwycięzcy.

W ocenie skali poszczególnych obiektów uwzględnia się między innymi:

• wysokość – mierzoną jako pionowa odległość spadającej wody,
• szerokość – czyli całkowitą rozpiętość od jednej krawędzi do drugiej,
• natężenie przepływu – objętość wody przelewającej się w metrach sześciennych na sekundę,
• powierzchnię spadającej wody – łączącą wysokość z szerokością.

Salto Angel nie ma największego przepływu ani szerokości, ale pod względem wysokości nie ma sobie równych. Wodospady klasyfikuje się również według formy: kaskadowe, kataraktowe oraz kartkowe lub blokowe. Przykładem typu kartkowego jest Niagara, a kaskadowego – wodospad Detian na granicy Chin i Wietnamu.

Kto odkrył Salto Angel i skąd pochodzi jego nazwa?

Historia odkrycia ma co najmniej dwóch bohaterów. Zanim o wodospadzie usłyszał świat, znali go członkowie lokalnych plemion.

Ernesto Sanchez La Cruz i pierwsze wyprawy

Pierwsze udokumentowane dotarcie do wodospadu przypisuje się wenezuelskiemu badaczowi Ernesto Sanchezowi La Cruz, który miał tam trafić w 1910 roku. Jego relacja nie przyniosła jednak międzynarodowego rozgłosu.

James Angel i awaryjne lądowanie

Światową sławę przyniósł wodospadowi amerykański pilot i poszukiwacz złota James Angel. W 1935 roku natknął się na niego przypadkiem, przelatując nad regionem Gran Sabana. Dwa lata później postanowił wrócić, by lepiej zbadać ten teren.

Podczas próby lądowania na płaskowyżu Auyantepui jego samolot ugrzązł w błotnistym podłożu. Angel, jego żona i towarzysz musieli przez 11 dni przedzierać się przez dżunglę, zanim dotarli z powrotem do cywilizacji. Wrak maszyny pozostawał na górze do 1970 roku, a później trafił do Muzeum Lotnictwa w Maraca.

Po śmierci pilota, w 1960 roku, jego prochy zostały rozsypane nad wodospadem. To od jego nazwiska przyjęła się nazwa Salto Angel, choć sam wodospad nie ma żadnego związku z aniołami – „angel” to po prostu nazwisko.

Legenda o Churun

Lokalne wierzenia Pemonów tłumaczą powstanie wodospadu zupełnie inaczej. Legenda opowiada o pięknej Churun, córce szamana, o którą starało się czterech mężczyzn. Gdy szaman zamienił zalotników w kamienie, czar odbił się i trafił w serce dziewczyny. Serce pękło z ogromnym hukiem, a święta góra rozwarła się, uwalniając rzekę, która przekształciła się w wodospad. Z lotu ptaka Auyantepui faktycznie przypomina kształtem pęknięte serce.

Jak dotrzeć do Salto Angel?

Wizyta przy najwyższym wodospadzie świata wymaga sporej logistyki, bo obiekt leży z dala od utwardzonych dróg, w gęstej dżungli.

Pora roku ma znaczenie

Najlepszym momentem na podróż jest pora deszczowa, która trwa od czerwca do grudnia. Wtedy przepływ wody jest największy, a sam wodospad tworzy gęstą mgłę wyczuwalną nawet w promieniu kilometra. W porze suchej część trasy łodzią trzeba pokonywać pieszo, a kaskady bywają wyraźnie słabsze.

Którędy prowadzi szlak?

Zazwyczaj wyprawę zaczyna się w miejscowości Canaima, do której dociera się samolotem z Caracas lub Ciudad Bolivar. Miasto jest położone nad rzeką Orinoko. Dalej, w porze deszczowej, dostępny jest transport łodzią przez dopływy rzeki Caroni.

Ostatni odcinek to wędrówka przez dżunglę do punktu widokowego Mirador Laime. To z niego rozciąga się panoramiczny widok na wodospad i otaczające go pionowe ściany tepui. Podróż może zająć kilka dni, ale kontakt z lokalną fauną i roślinnością bywa równie spektakularny co sam cel.

Porównanie z innymi rekordowymi wodospadami

Choć Salto Angel prowadzi w kategorii wysokości, w innych zestawieniach pierwszeństwo przypada zupełnie innym obiektom.

Tuż za nim plasuje się wodospad Tugela w Republice Południowej Afryki, osiągający 948 metrów wysokości. Różnica wynosi tylko 31 metrów. Tugela składa się z pięciu stopni, a jego najdłuższy pojedynczy spadek mierzy 411 metrów. Trzecie miejsce zajmuje Cataratas las Tres Hermanas w Peru (914 metrów), czwarte – Olo’upena Falls na Hawajach (900 metrów), a piąte – peruwiański Yumbilla (896 metrów).

Jeśli bierzemy pod uwagę szerokość, na czoło wysuwa się wodospad Iguazu na granicy Argentyny i Brazylii. Jego system tworzy aż 275 kaskad rozciągających się na około 2,7 kilometra. Najbardziej znanym fragmentem jest Diabelska Gardziel, gdzie woda spada z wysokości do 82 metrów. Średni roczny przepływ wynosi tam 1746 m³/s, a w skrajnych przypadkach dochodzi do 12 750 m³/s. W 1978 roku Iguazu zamarzł na 28 dni.

Które wodospady są najszersze i najpotężniejsze?

Za najszerszy uchodzi mało znany wodospad Khone Falls na rzece Mekong, na granicy Laosu i Kambodży. Łączna szerokość jego ramion sięga 10,7 kilometra, a najlepiej wygląda w porze suchej, gdy odsłaniają się kamieniste progi.

Pod względem przepływu rekordzistą są Wodospady Livingstone’a na rzece Kongo. To rozległa seria 32 bystrzy i katarakt o długości około 350 kilometrów i całkowitym spadku 260 metrów. Średni roczny przepływ sięga tam około 42 000 m³/s, co daje tej formacji ogromny potencjał hydroenergetyczny.

Wodospad Wiktorii na rzece Zambezi, na granicy Zambii i Zimbabwe, wyróżnia się połączeniem szerokości i wysokości. Jego kurtyna wodna ma 1708 metrów szerokości i 108 metrów wysokości, a szczytowy przepływ potrafi osiągnąć 12 800 m³/s. Miejscowa nazwa Mosi-oa-Tunya oznacza „Dym, który grzmi”. Hałas wodospadu bywa słyszalny z odległości nawet 40 kilometrów.

Wodospady w Europie i w Polsce

Najwyższym wodospadem w Europie są Wodospady Krimml w Austrii, których łączna wysokość wynosi 385 metrów i które składają się z trzech poziomów kaskad. W Polsce tytuł najwyższego wodospadu należy do Siklawy w Tatrach, opadającej z progu skalnego na wysokości od 65 do 70 metrów pod kątem 35 stopni. Inne znane polskie wodospady to Wodospad Kamieńczyka w Sudetach (27 metrów), Wodogrzmoty Mickiewicza oraz Wodospad Wilczki na rzece Wilczka w Międzygórzu (22 metry).

Osobną ciekawostką jest Niagara na granicy USA i Kanady – najsłynniejszy, ale nie najwyższy wodospad świata. Jego wysokość wynosi od 48 do 51 metrów, jednak rocznie odwiedza go około 12 milionów turystów.