Kopalnia Złota w Złotym Stoku to całoroczna atrakcja turystyczna zorganizowana w dawnej kopalni złota i arsenu przy ul. Złotej 7, w województwie dolnośląskim. Obiekt działa od 28 maja 1996 roku i łączy podziemne trasy z wystawą muzealną oraz Średniowiecznym Parkiem Techniki. W artykule znajdziesz informacje o zwiedzaniu, najciekawszych atrakcjach i historii tego miejsca.
Historia wydobycia złota i arsenu
Tradycje górnicze w rejonie Złotego Stoku, dawniej niemieckiego Reichenstein, sięgają średniowiecza. Przez stulecia pozyskiwano tu złoto oraz arsen, a pozostałości dawnych wyrobisk są dziś główną częścią oferty turystycznej. Ślady tych praktyk znajdziemy w sztolniach, które powstały w Złotym Jarze i okolicy.
W 1907 roku uruchomiono elektryczną kolej wąskotorową o rozstawie szyn 500 mm. Służyła do wywozu urobku ze sztolni i dalszego transportu do stacji kolejowej w mieście. Po II wojnie światowej zakład przejęło państwo polskie, ale wydobycie stawało się coraz mniej opłacalne. Ostatecznie kopalnię zamknięto w 1961 roku. Później wyżej uruchomiono kamieniołom, a urobek zsypywano szybami do dawnej Sztolni Czarnej Górnej i wywożono kolejką do budynku łamacza. Kamieniołom przestał działać na początku lat 80. XX wieku.
Zwiedzanie podziemi zaczęto organizować już w 1969 roku staraniem Zakładowego Koła PTTK. Udostępniono wówczas sztolnię Książęcą. W 1996 roku na terenie byłej kopalni powstało Muzeum Kopalni Złota, a obiekt zaczął działać jako nowoczesna atrakcja turystyczna.
Jak wygląda zwiedzanie podziemnych tras?
Trasa turystyczna obejmuje dwie sztolnie o różnym charakterze. W podziemiach przygotowano wystawę poświęconą historii górnictwa, a także wiele atrakcji, które łączą zwiedzanie z aktywnością. Całość prowadzą przewodnicy, którzy opowiadają o dawnych technikach wydobycia i legendach związanych z tym miejscem.
Sztolnia Gertruda
Sztolnia Gertruda ma długość 500 m. W jej wnętrzu można zobaczyć kolekcję map geologicznych, dawne górnicze instrumenty geodezyjne, tygle i piec do wytopu złota. Wystawa obejmuje też zbiór skał, rud i minerałów z całego świata.
W tej części znajduje się również skarbiec ze sztabami złota. Ekspozycja liczy 1066 sztab złota i robi duże wrażenie na zwiedzających. Do tego dochodzą pamiątki związane z około dziesięciowiekową tradycją wydobycia w Złotym Stoku.
Sztolnia Czarna
Sztolnia Czarna położona jest w górnej części Złotego Jaru i ma długość 700 m. Wiedzie przez XVI-wieczne, ręcznie kute wyrobiska, komory i wybrane gniazda rudy złotonośnej. To tutaj prezentowane są techniki górnicze stosowane na przestrzeni wieków.
Najważniejszym punktem tej trasy jest jedyny w Polsce podziemny wodospad. W 2008 roku uruchomiono podziemną kolejkę wąskotorową, która wywozi turystów ze Sztolni Czarnej Dolnej. Skład pokonuje dystans około 300 m, ma rozstaw szyn 600 mm i składa się z akumulatorowej lokomotywy kopalnianej typu Ldag-5 oraz pięciu turystycznych wagonów.
Podziemny wodospad w sztolni Czarnej to jedyny tego typu obiekt w Polsce, a podziemna kolejka pokonuje trasę o długości około 300 m.
Jakie atrakcje czekają w kompleksie?
Poza zwiedzaniem sztolni obiekt oferuje wiele dodatkowych aktywności, które sprawdzą się zarówno dla dorosłych, jak i dzieci. W ofercie znajdują się między innymi:
- przepływ łodziami częściowo zalaną sztolnią,
- płukanie złota,
- wystawa minerałów,
- własnoręczne wybijanie pamiątkowej monety,
- pokaz odlewania złotych sztabek,
- wykonywanie złotego papieru czerpanego,
- przejazd podziemnym tramwajem,
- ścianka wspinaczkowa i średniowieczny plac zabaw.
Dla grup zorganizowanych prowadzący przygotowują tak zwane fabuły, czyli dłuższe scenariusze zwiedzania z zadaniami. Dzięki temu wizyta może mieć bardziej rozbudowany charakter. Turyści mogą też zobaczyć wystawę poświęconą historii górnictwa, która pełni funkcję muzeum.
Średniowieczny Park Techniki i Sztolnia Ochrowa
Na terenie kompleksu znajduje się Średniowieczny Park Techniki, który jest repliką osady górniczej z urządzeniami wykonanymi w skali 1:1. Powstał na podstawie rycin i opisów Georgiusa Agricoli i stanowi jedyną taką atrakcję w Europie. Znajduje się tu także Izba Pamięci pokazująca historię Złotego Stoku.
Osobną propozycją jest Sztolnia Ochrowa, w której można podziwiać wyjątkowe barwy podziemnych ścian. To propozycja dla osób, które chcą zobaczyć mniej typowe oblicze kopalni i poczuć specyficzny klimat tego miejsca. Dobrym uzupełnieniem wizyty jest Muzeum Minerałów, prezentujące skały i minerały z różnych części świata.
Średniowieczny Park Techniki to jedyna taka atrakcja w Europie, utworzona na podstawie rycin Georgiusa Agricoli.
Co warto wiedzieć przed wizytą?
Kopalnia Złota w Złotym Stoku znajduje się pod adresem ul. Złota 7, 57-250 Złoty Stok, w powiecie ząbkowickim, na terenie gminy Złoty Stok. Położenie geograficzne wyznaczają współrzędne 50°26′24″N 16°52′30″E. Miejscowość leży w województwie dolnośląskim, blisko Gór Stołowych i Kotliny Kłodzkiej. Obiekt prowadzi Przedsiębiorstwo Usług Turystycznych Kopalnia Złota Sp. z o.o.
Dawna sztolnia książęca widnieje w rejestrze zabytków pod numerem A/5209/863 z 17 kwietnia 1964 roku, ale zapis ten jest nieaktualny. Wystawę muzealną przeniesiono ze sztolni do budynku dawnego łamacza. W 2015 roku obiekt otrzymał Złoty Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej.
| Trasa lub obiekt | Długość | Uwagi |
| Sztolnia Gertruda | 500 m | muzeum, skarbiec |
| Sztolnia Czarna | 700 m | podziemny wodospad |
| Podziemna kolejka | ok. 300 m | rozstaw szyn 600 mm |
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Gdzie znajduje się Kopalnia Złota w Złotym Stoku?
Kopalnia mieści się przy ul. Złotej 7 w Złotym Stoku w województwie dolnośląskim, koordynaty 50°26′24″N 16°52′30″E.
Kiedy udostępniono kopalnię jako atrakcję turystyczną w obecnej formie?
Obiekt działa jako zorganizowana atrakcja od 28 maja 1996 roku, a wcześniejsze zwiedzanie podziemi rozpoczęto już w 1969 roku.
Jakie podziemne trasy można zwiedzać i jak długie są?
Do zwiedzania są dwie sztolnie: Gertruda o długości 500 m oraz Czarna mająca 700 m, a podziemna kolejka pokonuje około 300 m.
Co zobaczę w Sztolni Gertruda?
W Gertrudzie prezentowane są mapy geologiczne, historyczne przyrządy górnicze, kolekcje skał i rudy oraz skarbiec z 1066 sztabami złota.
Co wyróżnia Sztolnię Czarną?
Czarna prowadzi przez ręcznie kute wyrobiska z XVI wieku i mieści jedyny w Polsce podziemny wodospad.
Jak działa podziemna kolejka i jaki ma rozstaw szyn?
Podziemna kolejka uruchomiona w 2008 roku kursuje na odcinku około 300 m i ma rozstaw torów 600 mm.
Jakie dodatkowe atrakcje oferuje kompleks poza trasami podziemnymi?
W ofercie są m.in. rejsy łodziami po częściowo zalanej sztolni, płukanie złota, wybicie pamiątkowej monety, pokazy odlewania sztabek i średniowieczny plac zabaw.
Czym jest Średniowieczny Park Techniki i czy jest wyjątkowy?
To replika osady górniczej z urządzeniami wykonanymi w skali 1:1 na podstawie rycin Georgiusa Agricoli i stanowi jedyną taką atrakcję w Europie.
