Krzywa Wieża w Ząbkowicach Śląskich to najwyższa krzywa wieża w Polsce – mierzy 34 m, a jej obecne odchylenie od pionu wynosi 2,12–2,14 m. Obiekt można zwiedzać, a na szczyt prowadzi 139 schodów. W dalszej części znajdziesz najważniejsze informacje o historii, godzinach wejścia i mniej znanych faktach.
Dlaczego wieża w Ząbkowicach Śląskich nazywa się śląską Pizą?
Ząbkowice Śląskie leżą na Dolnym Śląsku, na Przedgórzu Sudeckim, w dolinie zwanej Obniżeniem Ząbkowickim. W panoramie starego miasta wyróżnia się gotycka, czworoboczna dzwonnica o wysokości 34 m, nazywana śląską Pizą.
Budowla przez lata nieznacznie zwiększyła przechył. Podczas pomiarów w 1977 roku odchylenie wynosiło 1,98 m, a obecnie podawane są wartości 2,12 m lub 2,14 m.
To najwyższa krzywa wieża w Polsce – mierzy 34 m, a jej odchylenie od pionu wynosi obecnie 2,12–2,14 m.
Dziś pełni funkcję punktu widokowego, a jej charakterystyczna sylwetka stała się rozpoznawalnym symbolem Ząbkowic Śląskich.
Co wiadomo o historii i funkcjach budowli?
Źródeł pisanych na temat początków obiektu jest bardzo mało, dlatego badacze przedstawiają różne koncepcje. Najwięcej uwagi poświęca się teorii, według której dzisiejsza wieża powstała na bazie starszego zamku.
Skąd hipoteza zamkowa?
Zwolennicy tej wersji wskazują na dolną partię murów. Kamienna część budowli sięga około 10 m wysokości, a jej mury mają ponad 4 m grubości i wzniesiono je z użyciem zaprawy wapiennej.
Taka konstrukcja pasuje do dawnego stołpu, czyli wieży obronnej. Być może wznieśli ją książęta świdniccy, a zniszczyć mogły wojska walczące z królem Czech Jerzym z Podiebradów. Badania archeologiczne prowadzone w latach 1999–2000 przy ulicy Długiej odsłoniły z kolei fragmenty muru kamienno-ceglanego, co również świadczy o starszych fazach zabudowy.
Dlaczego wieża pełniła funkcję dzwonnicy?
Po przesunięciu murów miejskich w XIV wieku obszar Ząbkowic Śląskich się powiększył, a dawną basztę postanowiono przeznaczyć na dzwonnicę kościoła parafialnego pod wezwaniem św. Anny. Część ceglaną przebudowano na przełomie XIV i XV wieku, a budowę dzwonnicy zakończono prawdopodobnie w 1413 roku.
W 1444 roku zawieszono pierwszy nowy dzwon. Z kolei w 1507 roku wieżę połączono z sąsiednim kościołem krytym gankiem, który ułatwiał dzwonnikowi przemieszczanie się między budynkami. Pod koniec XVI wieku konstrukcja łącznika popękała na skutek przechyłu i groziła zawaleniem, więc ganek rozebrano.
W 1522 roku ludwisarz Wolf Spittel wykonał kolejny dzwon. Jego uroczyste poświęcenie i zawieszenie odbyło się 7 czerwca 1523 roku. Dzwonnica pełniła swoją funkcję aż do końca II wojny światowej, gdy dzwony najprawdopodobniej zdjęto i przetopiono.
Jak wyglądało przechylenie i odbudowa po pożarze?
Najczęściej przywoływane przyczyny pochylenia wieży to ruchy tektoniczne oraz osłabienie gruntu pod fundamentem. Nie ma jednak dokumentów, które rozstrzygałyby sprawę jednoznacznie.
Co pokazały pomiary i ekspertyzy?
Wstrząsy tektoniczne odnotowano 15 września 1590 roku, mogły więc osłabić stabilność budowli. Nie wyklucza się też, że grunt rozmókł i fundament zaczął osiadać. Jeden z przekazów mówi o przechyleniu o 1,5 m w dniu 24 sierpnia 1598 roku, a inne dokumenty wskazują późną jesień tego samego roku.
W 1977 roku stwierdzono odchylenie równe 1,98 m. Obecnie ten parametr przekracza 2 metry, co czyni obiekt wyjątkowym na tle innych krzywych budowli w kraju.
Co znalazło się w kopule i na wieży po odbudowie?
Wielki pożar miasta w 1858 roku zniszczył górną część wieży. Władze pruskie początkowo chciały całkowitej rozbiórki, ale po ekspertyzie budowlanej zdecydowano się na odbudowę nadpalonej konstrukcji.
Prace zakończono 11 października 1860 roku. Dawny blaszany hełm zastąpiono attyką w kształcie jaskółczych ogonów, a od południa dobudowano wieżyczkę ze spiralną klatką schodową. Na kopule umieszczono gałkę z krzyżem, w której znalazły się pismo proboszcza Johannesa Grundeya oraz medal wybity przez miasto po wielkim pożarze.
Kilka dni po zakończeniu odbudowy zawieszono trzy dzwony ludwisarza Hoberga z Piławy Górnej. W 1863 roku dołączył do nich zegar wykonany przez Hoffmanna z Oławy. Po II wojnie światowej dzwonów już nie było, a obiekt czekał na nowe zagospodarowanie.
Na ruch turystyczny wieżę przystosowano pod koniec lat 60. XX wieku dzięki staraniom Józefa Glabiszewskiego. W grudniu 2007 roku zakończono remont zewnętrznych ścian, dzięki któremu budowla odzyskała dawny wygląd.
Jak zaplanować zwiedzanie Krzywej Wieży?
Wieża jest dostępna dla turystów przez większą część roku, a bilet można kupić przy wejściu. Warto przyjechać wcześniej, by uniknąć czekania w sezonie letnim.
Jakie są godziny otwarcia?
Aktualne godziny zwiedzania w 2026 roku wyglądają następująco:
| Okres | Dni otwarcia | Godziny |
| 1 kwietnia – 30 września | codziennie | 9:00–19:00 |
| 1 października – 31 października | codziennie | 9:00–18:00 |
| 1 listopada – 31 marca | wtorek–niedziela | 9:00–17:00 |
Ostatnie wejście odbywa się pół godziny przed zamknięciem.
Czy wejście odbywa się z przewodnikiem?
Wejście na szczyt prowadzi przez 139 schodów. Zwiedzanie często odbywa się z przewodnikiem, który opowiada o historii i tajemnicach obiektu.
Z górnego punktu widokowego roztacza się panorama Ząbkowic Śląskich. Przy dobrej widoczności można dostrzec Góry Sowie.
Co dzieje się podczas Dni i Nocy Krzywej Wieży?
Co roku w drugi weekend lipca odbywa się wydarzenie kulturalno-rekreacyjne pod nazwą Dni i Nocy Krzywej Wieży. W piątek i sobotę na turystów czekają koncerty, wystawy, happeningi oraz pokazy.
W trakcie tej imprezy zabytek można zwiedzać aż do północy. To jedna z najciekawszych okazji, by zobaczyć wieżę po zmroku i spojrzeć na oświetlone miasto z wysokości.
W przeszłości obiekt bywał czasowo wyłączany z użytkowania, ale po pracach zabezpieczających wraca do ruchu turystycznego. Ostatnie większe zamknięcie miało miejsce w 2018 roku, a ponowne udostępnienie nastąpiło 6 kwietnia 2019 roku.
Jakie ciekawostki i legendy wiążą się z Krzywą Wieżą?
Z przechyłem wieży łączy się podanie o budowniczym Johannesie Gleißie. Według legendy obiekt miał być celowo postawiony krzywo, a w zniszczonej części widniał napis: Ich heiß Hohannes Gleiß, hab diesen Turm schieff gebaut mit Fleiß.
To tłumaczenie można oddać jako: Nazywam się Johannes Gleiß, wybudowałem tę wieżę krzywą z pilnością. Napis przepadł podczas przebudowy górnej kondygnacji po pożarze w 1858 roku.
W niszach wieży dawniej znajdowały się dwa obrazy na desce. Od wschodu była to kopia Madonny Sykstyńskiej Rafaela, a od zachodu Koronacja Matki Boskiej. Oryginalne dzieła po konserwacji trafiły do ratusza, natomiast kopie umieszczono dzięki staraniom Klubu Miłośników Ziemi Ząbkowickiej.
Na przyziemiu pierwotnie znajdował się loch głodowy, dostępny tylko od góry. Dziś w tej części można oglądać wystawę Średniowieczna Izba Tortur i Więzienie w Lochu Głodowym. Obiekt figuruje w rejestrze zabytków pod numerem 41/A/00 z 1 grudnia 2000 roku.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Ile mierzy Krzywa Wieża w Ząbkowicach Śląskich i o ile jest odchylona od pionu?
Wieża ma 34 m wysokości, a jej obecne odchylenie od pionu wynosi około 2,12–2,14 m.
Dlaczego nazywa się ją śląską Pizą?
Ze względu na wyraźny przechył i charakterystyczny wygląd w panoramie starego miasta porównuje się ją do Krzywej Pizy.
Skąd pochodzi hipoteza, że wieża powstała na bazie zamku?
Podstawą tej teorii są masywne kamienne partie dochodzące do około 10 m wysokości, mury grube na ponad 4 m i ślady budowy z zaprawy wapiennej.
Kiedy wieża zaczęła pełnić funkcję dzwonnicy i jakie zmiany jej w tym pomogły?
Po przesunięciu murów miejskich w XIV wieku dawna baszta przebudowana została na dzwonnicę; prace ceglane zakończono prawdopodobnie około 1413 roku, a później dodano łącznik do kościoła.
Co spowodowało przechylenie wieży i jakie pomiary zanotowano?
Przyczynami wskazywanymi są ruchy tektoniczne i osiadanie gruntu; w 1977 odchylenie wynosiło 1,98 m, a dziś przekracza 2 m.
Jak wyglądała odbudowa po pożarze z 1858 roku i co umieszczono w kopule?
Po zniszczeniu górnej części zdecydowano się na rekonstrukcję zakończoną w 1860 roku, dodano attykę i wieżyczkę, a w gałce umieszczono pismo proboszcza i pamiątkowy medal.
Kiedy można zwiedzać wieżę i ile schodów trzeba pokonać by wejść na szczyt?
W sezonie od 1 kwietnia do 30 września wieża jest otwarta codziennie 9:00–19:00, a wejście prowadzi po 139 schodach.
Jakie atrakcje towarzyszą Dniom i Nocom Krzywej Wieży?
W drugi weekend lipca odbywają się koncerty, wystawy, happeningi i pokazy, a wieżę można zwiedzać nocą aż do północy.
